دیوانه شو

میلوش فورمن هر چند در زمره کارگردانان اهل چک و بلوک شرق محسوب می‌شود اما آثارش کمتر درگیر مولفه‌های سینما اروپای شرقی است. پرواز بر فراز آشیانه فاخته نمونه خوبی برای این ادعا است. فیلمی که روان و ساده و درگیر کننده است.

۱

داستان :
پرواز بر فراز آشیانه فاخته داستان مک مورفی را با بازی جک نیکلسون را روایت می‌کند که برای تست روانی از سوی دادگاه به بیمارستان روانی معرفی شده تا در صورت تشخیص از زندان رهایی یابد. اما مک مورفی با سر پرستار بیمارستان که زنی مقرراتی و سخت گیر است دچار مشکل می‌شود و قوانین بیمارستان را رعایت نمی‌کند. مورفی حتی یکبار بیماران را از بیمارستان فراری می‌دهد اما به بیمارستان بازگردانده می‌شود. در نهایت مورفی به سرپرستار حمله می‌کند اما پرستار نجات می‌یابد و مورفی محکوم به این می‌شود که تکه‌ای از مغزش را جدا کنند تا مانند یک موجود نباتی زندگی کند. در صحنه آخر یک سرخ‌پوست مورفی را خفه می‌کند و از بیمارستان فرار می‌کند.

۲

نام فیلم :
نام فیلم از نام رمانی برداشته شده است که فیلم از آن اقتباس شد، اما ترجمه آن در ایران به دلیل ایهام واژه‌ای که در زبان اصلی وجود داشت متفاوت شد و محل مناقشه قرار گرفت. دو ترجمه « دیوانه از قفس پرید » و « پرواز بر فراز آشیانه فاخته» در ایران برای این فیلم مصطلح است که ترجمه کلمه به کلمه فیلم « پرواز بر فراز آشیانه فاخته » است اما به این دلیل که به صورت کنایه‌ای در زبان آمریکایی آشیانه فاخته به بیمارستان روانی نیز اطلاق می‌شود نام فیلم دارای دو ترجمه است.

۳

بازیگر
جک نیکلسون با بازی در نقش مک مورفی در این فلیم توانست بعد از 4 بار نامزد اسکار شدن موفق کسب این جایزه شود. نیکلسون در نقش مورفی یک سیر عجیبی را طی کرد. او که در ابتدا به تمارض خود را روانی معرفی کرده و وارد بیمارستان روانی شده بود در ابتدا به طور مشخص بازی مشخص داشت و هر چه از زمان فیلم می‌گذشت نیکلسون در سیر تحول در جمع بیماران روانی نقش یک قهرمان شکست خورده را بازی می‌کرد. همچنین لوئیز فلچر نیز برای بازی در نقش سرپرستار نیز جایزه اسکار گرفت و بازی دقیق از خود ارائه داد. از این رو فیلم از لحاظ بازیگری فیلمی قدرتمند بود.

۴

دیالوگ :
یکی از عناصر فیلم هایی که در بیمارستان روانی روایت می‌شوند دیالوگ هایی است که بین بازیگران رد و بدل می‌شود. از این منظر نیز دیالوگ های جک نیکلسون در مواجه با موقعیت هایی که بیماران روانی رقم می‌زدند در نوع خود مثال زدنی محسوب می‌شد. صحنه بازی کردن مورفی و شرط بندی او بر سر سیگارها یکی از نمونه مثال های خوب برای این امر است.

۵

دیوانه :
داستان فیلم در نوع خود از لحاظ مضمونی جذاب است. عده‌ای از انسان‌هایی که از لحاظ روانی مشکل خاصی ندارند اما دوست دارند که در بیمارستان روانی زندگی کند و حضور یک فرد سالم بین آنان که تمام معادلات را برهم بزند. مورفی به نوعی قهرمانی است برای دیگر افراد که آنان را از روزمرگی نجات دهد و در انتها فیلم مشخص می‌شود که منظور از دیوانه در نام فیلم مورفی نبوده بلکه سرخ پوستی است که از بیمارستان فرار کرده و به زندگی بازمی‌گردد.

۶

جوایز
فیلم پرواز بر فراز آشیانه فاخته در یک اتفاق بزرگ توانست پنج جایزه اصلی اسکار را به دست آورد. این جوایز که به بیگ فایو مشهور است شامل بهترین فیلم، بهترین کارگردانی برای میلوش فورمن، بهترین فیلمنامه اقتباسی برای لورنس هاوین، بهترین بازیگر اول مرد برای جک نیکلسون و بهترین بازیگر اول زن برای لوئیز فلچر است. همچنین این فیلم عنوان بهترین فیلم گلدن گلوب و بهترین فیلم بفتا را نیز کسب کرد.