این ترسناکهای روانی

واقعیت این است که این فیلم های دوست داشتنی، این روزها دیگر هیچ کسی را نمی توانند بترسانند. اما واقعیت این است که این فیلم ها کماکان به خاطر کلاسیک بودنشان عزیز و به یاد ماندنی اند.

۱

درخشش (1980)
بسیاری از فیلم های ترسناک امریکایی، اقتباسهایی وفادارند به رمان های استفن کینگ. و البته درخشش یا تلالو، ساختۀ استنلی کوبریک، از برترین آنهاست. در این فیلم روند گرفتار شدن یک شخص تارک دنیا به حالت های اسکیزوفرنیک و در عین حال جن زدگی را می بینیم که چطور ذهن او را از هم می پاشد و بدبختی او را به خانواده اش سرایت می دهد.

۲

روانی (1960)
روانی هم اقتباس آزادی بود از رمان رابرت بلاچ. در این فیلم هم حالات اسکیزوفرنیک شخصیتی مریض را می بینیم که تصور می کند مادر مرحومش در کالبد او زندگی می کند. هیچکاک از زمانی که فیلم پنجرۀ پشتی را ساخت به مقولۀ اسکوپتوفیلیا یا چشم چرانی (voyeurism) علاقمند شد. زیرا بیننده ای که در سالن تاریک سینما نشسته است و سوژه ای را دنبال می کند، حالت کسی را دارد که از درون تاریکی منظره ای را به ناحق تماشا می کند. روانی امروز دیگر ترسناک نیست. اما کماکان می تواند همه را به فکر فرو ببرد.

۳

چشم چران (1960)
چشم چران (1960) فیلم دیگری بود که همزمان با روانی آلفرد هیچکاک، اما نه در هالیوود بلکه توسط مایکل پاول در سینمای انگلستان ساخته شد و باز هم به حالات روانی قاتلی زنجیره ای می پرداخت که با دوربین عکاسی اش نزدیک زن ها می شد و در واقع درون لنز دوربینش تفنگی را جاسازی کرده بود که با آن زن های فراوانی را به قتل می رساند. این فیلم نیز مربوط به حالات روانی و ناهنجاری های روحی یک شخصیت به ظاهر بی آزار بود و در نهایت به ساخته شدن فیلم های ترسناک دیگری منتهی شد.

۴

کابین دکتر کالیگاری (1919)
پس از گذشت 98 سال از ساخته شدن کابین دکتر کالیگاری، پایان این فیلم یکی از ترسناک ترین و غافلگیر کننده ترین پایان های تاریخ سینماست و نشان می دهد که آلمانی ها در دوران رایش دوم و رایش سوم چقدر تحت فشار روانی بودند که چنین حالاتی را در قالب فیلم، نقاشی و هنرهای تجسمی دیگر به تصویر می کشیدند. این فیلم 50 دقیقه زمان دارد. اما در سه دقیقۀ آخرش چنان بغرنج و بی رحم می شود که ممکن است تماشاگر را عصبانی کند.

۵

سکوت بره ها (1991)
اگرچه دکتر لکتر به خاطر هوش، معلومات و شعور بالایش یکی از ترسناک ترین شخصیت های روانی تاریخ سینماست، اما قسمت بسیار زیادی از ترسناک بودن سکوت بره ها (که در ادامۀ داستان اژدهای سرخ ساخته شده است) مدیون شخصیت بوفالو بیل است که جاناتان دمی به خوبی حالات روانی او را به تصویر کشیده است. متاسفانه ناهنجاری های رفتاری بوفالو بیل در این فیلم، به هیچ وجه تخیلی نیستند و بسیاری از افراد روان نژد به این رفتارها گرایش دارند.

۶

هفت (1995)
فیلم هفت بیش از این که بخواهد یک فیلم ترسناک باشد، یک فیلم جنایی است که به ناچار ترسناک شده است. قاتل روانی این فیلم به قدری مرموز و غیرقابل پیش بینی است که حتی بسیاری از تماشاگران پس از تماشای فیلم نمی دانند او دقیقا در پی چه بوده. با این حال هفت یکی از کامل ترین فیلم های تاریخ سینما است و این کامل بودن را مدیون شخصیت جان دویی است که دیوید فینچر آن را در فیلمش خلق کرده است.

۷

جنون (1972)
و باز هم آلفرد هیچکاک تقدیم می کند. فیلمی که اگر به تکراری بودن در میان آثار هیچکاک متهم نشود، کاملاً تماشایی و پیش برنده است. قاتل روانی این فیلم شخصی است که از خفه کردن زن ها لذت می برد. و البته همیشه در فیلم های هیچکاک، یک زن جذاب هست که برایش غصه دار شویم.